W standardowej praktyce gospodarczej wypłata zysku akcjonariuszom odbywa się w formie pieniężnej po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego spółki. Jednak wielu akcjonariuszy nie zdaje sobie sprawy, że istnieje alternatywna metoda dystrybucji zysku, która może być korzystna nie tylko dla nich samych, ale także dla innych inwestorów oraz samej spółki. Jest nią dywidenda niepieniężna, zwana również dywidendą rzeczową. Polega ona na przekazywaniu akcjonariuszom określonych aktywów spółki w zamian za ich udział w zysku. Wbrew nazwie nie musi to dotyczyć wyłącznie rzeczy materialnych – dywidenda może obejmować również usługi świadczone przez spółkę lub inne prawa majątkowe.
Kiedy można wypłacać dywidendę rzeczową?
Praktyka stosowania dywidendy rzeczowej w prostych spółkach akcyjnych nie jest jeszcze w pełni ugruntowana, a organy podatkowe i sądy mogą różnie interpretować jej dopuszczalność. Większość ekspertów uważa jednak, że aby możliwe było wypłacenie dywidendy rzeczowej, stosowne postanowienie powinno znajdować się w umowie spółki. Oznacza to, że samo podjęcie uchwały przez akcjonariuszy w trakcie zatwierdzania sprawozdania finansowego nie będzie wystarczające do realizacji takiej formy wypłaty zysku.
Dobrą praktyką jest również precyzyjne określenie w umowie spółki zasad dotyczących dywidendy rzeczowej, takich jak rodzaje aktywów, które mogą stanowić jej przedmiot, warunki ich wyceny oraz zasady podziału między akcjonariuszy. Takie regulacje pomagają uniknąć sporów i wątpliwości w przyszłości, zapewniając przejrzystość procesu wypłaty.
Co może być przedmiotem dywidendy rzeczowej?
Ponieważ przepisy nie precyzują, jakie aktywa mogą stanowić przedmiot dywidendy rzeczowej, przyjmuje się, że powinny one spełniać kilka podstawowych warunków. Przede wszystkim powinny być oznaczalne i podlegać wycenie, co oznacza, że ich wartość powinna dać się oszacować w sposób rynkowy. Muszą być również zbywalne, tak aby akcjonariusze mieli możliwość ich dalszego wykorzystania lub spieniężenia. Wreszcie, przedmiot dywidendy rzeczowej powinien mieć dla akcjonariusza rzeczywistą wartość użytkową lub ekonomiczną.
Do przykładów aktywów, które mogą stanowić dywidendę rzeczową, należą:
- udziały we współwłasności,
- przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część,
- prawa najmu i dzierżawy,
- prawa do korzystania z know-how,
- produkty i usługi oferowane przez spółkę.
Przykładowo, jeśli spółka prowadzi działalność hotelarską, może przekazać akcjonariuszom vouchery na pobyty w swoich hotelach w ramach dywidendy rzeczowej. Innym przykładem może być spółka zajmująca się produkcją elektroniki, która może przekazywać akcjonariuszom swoje produkty zamiast środków pieniężnych.
Praktyczne aspekty wypłaty dywidendy rzeczowej
Proces wypłaty dywidendy rzeczowej wymaga starannego przygotowania. W pierwszej kolejności niezbędne jest podjęcie uchwały akcjonariuszy zatwierdzającej wypłatę takiej dywidendy. Następnie spółka musi przeprowadzić wycenę aktywów, które mają być przekazane akcjonariuszom, tak aby ich wartość odpowiadała proporcjonalnemu udziałowi w zysku. Niedoszacowanie lub przeszacowanie wartości aktywów może prowadzić do ryzyka podatkowego oraz możliwych roszczeń ze strony akcjonariuszy lub samej spółki.
Kolejnym kluczowym aspektem jest zgodność wypłaty dywidendy rzeczowej z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego. W zależności od charakteru aktywów może bowiem pojawić się konieczność zapłaty podatku VAT, PCC czy CIT. Warto zatem skonsultować się z doradcą podatkowym, aby uniknąć niekorzystnych konsekwencji.
Podsumowanie
Dywidenda niepieniężna w prostej spółce akcyjnej może stanowić ciekawą alternatywę dla tradycyjnej wypłaty zysku w formie pieniężnej. Jest to rozwiązanie, które może przynosić korzyści zarówno akcjonariuszom, jak i samej spółce, pozwalając na optymalne gospodarowanie posiadanym majątkiem. Aby jednak skutecznie wdrożyć taką formę dywidendy, kluczowe jest odpowiednie uregulowanie jej zasad w umowie spółki, przeprowadzenie rzetelnej wyceny aktywów oraz zapewnienie zgodności z przepisami podatkowymi. Wprowadzenie dywidendy rzeczowej może być strategicznym ruchem, który w długoterminowej perspektywie przełoży się na zwiększenie wartości inwestycji dla akcjonariuszy.
