Ile jest prostych spółek akcyjnych w Polsce? 5 lat PSA w danych GUS
Prosta spółka akcyjna funkcjonuje w polskim prawie od 1 lipca 2021 r. Po pierwszych pięciu latach można już ocenić nie tylko założenia, które towarzyszyły jej wprowadzeniu, ale przede wszystkim skalę faktycznego zainteresowania tą formą prowadzenia działalności.
Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują wyraźny trend. Na koniec 2021 r. w rejestrze REGON znajdowały się 392 proste spółki akcyjne. Na koniec 2022 r. było ich około 1,2 tys., rok później 2,1 tys., na koniec 2024 r. około 2,9 tys., a na koniec 2025 r. już 3,8 tys. Oznacza to, że w ciągu czterech pełnych lat liczba PSA wzrosła niemal dziesięciokrotnie. Dane GUS za pierwszą połowę 2026 r. potwierdzają dalszy rozwój tej formy prawnej: na 30 czerwca 2026 r. w rejestrze było już 4,3 tys. prostych spółek akcyjnych.
Nie oznacza to jednak, że PSA stała się konkurentem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod względem skali. Nadal jest formą niszową. Z perspektywy pierwszych pięciu lat znacznie ciekawsze jest tempo jej rozwoju i pytanie, czy rozwiązania, które miały odróżniać PSA od innych spółek kapitałowych, rzeczywiście znalazły zastosowanie w praktyce.
Ile jest prostych spółek akcyjnych w Polsce według GUS?
W tym artykule posługujemy się danymi z rejestru REGON publikowanymi przez GUS. Ma to znaczenie, ponieważ w obiegu można spotkać inne liczby pochodzące m.in. z KRS, komunikatów Ministerstwa Rozwoju i Technologii albo prywatnych baz danych.
GUS w kwartalnych zestawieniach uwzględnia podmioty wpisane do REGON, dla których informacje zgłoszone do rejestru wskazują na prowadzenie działalności. Nie należy więc utożsamiać tej kategorii ani ze wszystkimi historycznymi wpisami do KRS, ani z liczbą firm, które faktycznie osiągają przychody, zatrudniają pracowników lub prowadzą działalność operacyjną w określonej skali.
Przy porównywaniu kolejnych okresów warto również pamiętać, że część danych rocznych GUS prezentowana jest w tysiącach z dokładnością do jednego miejsca po przecinku. Dlatego wartości takie jak 1,2 tys. czy 3,8 tys. są wartościami zaokrąglonymi.
Jak zmieniała się liczba PSA od 2021 r.?
Pierwszy okres po wejściu nowych przepisów przyniósł naturalnie najwyższą dynamikę procentową. Efekt niskiej bazy jest tutaj bardzo istotny: wzrost z 392 podmiotów na koniec 2021 r. do około 1,2 tys. rok później wygląda spektakularnie, ale PSA rozpoczynała funkcjonowanie praktycznie od zera.
Istotniejsze jest to, że wzrost nie zakończył się po pierwszej fali rejestracji. W kolejnych latach liczba prostych spółek akcyjnych zwiększała się systematycznie: do około 2,1 tys. na koniec 2023 r., 2,9 tys. na koniec 2024 r. i 3,8 tys. na koniec 2025 r. Kierunek ten utrzymał się również w pierwszej połowie 2026 r.
Dane kwartalne pozwalają zauważyć, że nie był to jednorazowy skok wywołany pojawieniem się nowej konstrukcji prawnej. Przykładowo w pierwszych trzech kwartałach 2023 r. zarejestrowano łącznie 674 nowe PSA: 248 w pierwszym kwartale, 221 w drugim i 205 w trzecim. Na 30 września 2023 r. liczba prostych spółek akcyjnych zbliżyła się dzięki temu do 2 tys.
Po pięciu latach można więc mówić o trwałym, choć nadal stosunkowo niewielkim ilościowo segmencie polskich spółek kapitałowych.
Jak szybko rośnie PSA na tle spółki z o.o., S.A. i spółki komandytowej?
Sama informacja, że liczba PSA wzrosła niemal dziesięciokrotnie, może prowadzić do błędnych wniosków, jeżeli nie uwzględnimy punktu startowego. Dlatego warto zestawić jej rozwój z najważniejszymi formami spółek handlowych.
Na koniec 2021 r. w REGON było około 500 tys. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, około 10 tys. klasycznych spółek akcyjnych i 40,6 tys. spółek komandytowych. W tym samym czasie PSA było zaledwie 392.
Na koniec 2025 r. GUS wykazywał już 649,2 tys. spółek z o.o., 9,3 tys. klasycznych spółek akcyjnych, 33,5 tys. spółek komandytowych oraz 3,8 tys. prostych spółek akcyjnych.
| Forma prawna | Koniec 2021 r. | Koniec 2025 r. | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Prosta spółka akcyjna | 392 | 3,8 tys. | +867% |
| Spółka z o.o. | ok. 500 tys. | 649,2 tys. | +30% |
| Spółka akcyjna (bez PSA) | ok. 10 tys. | 9,3 tys. | -7% |
| Spółka komandytowa | 40,6 tys. | 33,5 tys. | -18% |
Źródło: GUS, rejestr REGON. Wartości procentowe obliczone na podstawie danych GUS; wartości bazowe publikowane przez GUS w tysiącach mogą być zaokrąglone.
Porównanie pokazuje dwa różne zjawiska. Z jednej strony spółka z o.o. pozostaje bezkonkurencyjna pod względem liczby podmiotów i nadal rośnie. Z drugiej strony żadna z analizowanych dojrzałych form prawnych nie rozwijała się w tym okresie w tempie zbliżonym do PSA.
Nie należy jednak interpretować wzrostu o około 870% jako dowodu, że PSA wypiera spółkę z o.o. Przy tak niskim punkcie startowym dynamika procentowa musi być bardzo wysoka. Bardziej uprawniony jest inny wniosek: po pięciu latach PSA nie zniknęła jako legislacyjny eksperyment i z roku na rok znajduje kolejnych użytkowników, ale nadal zajmuje wyraźnie określoną niszę.
Co wynika z pierwszych pięciu lat funkcjonowania PSA?
W momencie wprowadzania PSA ustawodawca podkreślał przede wszystkim potrzeby startupów, działalności innowacyjnej oraz przedsięwzięć, w których istotną rolę odgrywa kapitał intelektualny. Sam wzrost liczby spółek nie pozwala stwierdzić, że wszystkie te cele zostały osiągnięte. Pokazuje jednak, że konstrukcja znalazła praktyczne zastosowanie i nie ogranicza się do pojedynczych przypadków.
Po pięciu latach szczególnie wyraźnie widać znaczenie trzech elementów: elastycznego kapitału akcyjnego, możliwości obejmowania akcji za pracę lub usługi oraz większej swobody w organizacji organów spółki. Nie oznacza to, że PSA jest po prostu „lepszą spółką z o.o.”. Obie formy odpowiadają na inne potrzeby. Jeżeli najważniejsze jest prowadzenie typowej działalności operacyjnej przez kilku wspólników, bez planowania kolejnych rund inwestycyjnych i bardziej rozbudowanych relacji właścicielskich, spółka z o.o. pozostaje rozwiązaniem znacznie bardziej rozpowszechnionym i dobrze znanym uczestnikom rynku.
Kapitał akcyjny od 1 zł – co rzeczywiście zmienił?
Minimalny kapitał akcyjny PSA wynosi 1 zł. Nie oznacza to oczywiście, że złotówka wystarczy do finansowania działalności spółki. Znaczenie tej regulacji jest inne: ustawodawca zrezygnował z wysokiego ustawowego progu kapitałowego jako warunku wejścia do tej formy prawnej.
Jeszcze istotniejsza jest sama konstrukcja kapitału akcyjnego. Jego wysokość nie jest określana w umowie spółki, a zmiana wysokości kapitału akcyjnego nie jest traktowana jak zmiana umowy. Daje to większą elastyczność niż klasyczny model kapitału zakładowego.
Z perspektywy pięciu lat trudno twierdzić, że właśnie kapitał od 1 zł odpowiada za wzrost liczby PSA. Można natomiast stwierdzić, że ustawowy wymóg kapitałowy nie stanowi istotnej bariery przy wyborze tej formy prawnej.
Trzeba również odróżnić minimalny kapitał wymagany przez przepisy od rzeczywistych potrzeb finansowych przedsiębiorstwa. Spółka, która potrzebuje kilkuset tysięcy złotych na rozwój produktu, zatrudnienie zespołu czy marketing, nadal musi te środki pozyskać niezależnie od tego, że formalnie kapitał akcyjny może wynosić 1 zł.
Akcje za pracę i usługi – rozwiązanie charakterystyczne dla PSA
Jedną z najbardziej charakterystycznych cech PSA jest możliwość obejmowania akcji w zamian za wkłady niepieniężne mające wartość majątkową, w tym za świadczenie pracy lub usług.
Ma to praktyczne znaczenie zwłaszcza tam, gdzie wartość przedsięwzięcia tworzą nie tylko pieniądze, ale również czas, wiedza i kompetencje założycieli. Programista rozwijający produkt, naukowiec wnoszący swoją pracę do projektu albo osoba odpowiadająca za rozwój biznesu może zostać akcjonariuszem bez konieczności wnoszenia wkładu pieniężnego odpowiadającego wartości otrzymywanych akcji.
To rozwiązanie odróżnia PSA od klasycznych spółek kapitałowych i dobrze odpowiada modelowi projektów, w których na początku kapitał ludzki ma większe znaczenie niż zgromadzone aktywa. Istnieje jednak ważne ograniczenie. Jeżeli PSA jest zakładana przy wykorzystaniu wzorca umowy w systemie teleinformatycznym, akcje pierwszej emisji mogą być pokrywane wyłącznie wkładami pieniężnymi. Jeżeli założyciele chcą od początku obejmować akcje za pracę lub usługi, konieczne jest odpowiednie skonstruowanie umowy spółki poza standardowym wzorcem.
Samo dopuszczenie wkładu w postaci pracy nie oznacza również, że takie rozwiązanie zawsze będzie podatkowo lub składkowo optymalne. Sposób zaangażowania akcjonariusza powinien być analizowany indywidualnie.
Zarząd czy rada dyrektorów – elastyczność, która rzeczywiście odróżnia PSA
PSA pozwala wybrać klasyczny model oparty na zarządzie albo powołać radę dyrektorów, która może łączyć kompetencje zarządcze i nadzorcze.
W małych i średnich przedsięwzięciach oznacza to możliwość lepszego dostosowania struktury spółki do faktycznego sposobu podejmowania decyzji. Nie każda firma potrzebuje rozbudowanego podziału funkcji znanego z klasycznej spółki akcyjnej.
Znaczenie rady dyrektorów nie polega jednak wyłącznie na zmniejszeniu liczby organów. Umowa PSA daje szerokie możliwości ułożenia kompetencji poszczególnych dyrektorów, zasad reprezentacji oraz wewnętrznego podziału zadań. W projektach z kilkoma founderami lub inwestorem aktywnie uczestniczącym w zarządzaniu może to być istotna przewaga organizacyjna.
Dlaczego mimo szybkiego wzrostu PSA nadal jest niszowa?
Odpowiedzią nie jest jedna wada konstrukcyjna. PSA konkuruje przede wszystkim z formą prawną, która jest w Polsce bardzo dobrze znana: spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.
Spółka z o.o. ma za sobą dziesięciolecia praktyki sądowej, podatkowej i transakcyjnej. Jej konstrukcję dobrze znają przedsiębiorcy, banki, księgowi, inwestorzy i prawnicy. PSA istnieje od 2021 r., więc jej praktyka dopiero się buduje.
Do tego dochodzą obowiązki, których przy pierwszym kontakcie z PSA łatwo nie zauważyć. Jednym z nich jest prowadzenie rejestru akcjonariuszy przez uprawniony podmiot, np. notariusza lub podmiot uprawniony do prowadzenia rachunków papierów wartościowych. Oznacza to stały element obsługi korporacyjnej oraz dodatkowe koszty.
PSA nie jest również uproszczoną działalnością gospodarczą. Jako spółka kapitałowa prowadzi pełną księgowość i podlega obowiązkom sprawozdawczym. Minimalny kapitał w wysokości 1 zł nie powinien więc być utożsamiany z minimalnymi kosztami prowadzenia spółki.
Co nadal może zniechęcać inwestorów?
Z perspektywy inwestora sama elastyczność PSA może być zarówno zaletą, jak i źródłem dodatkowej pracy. Bardzo szerokie możliwości kształtowania praw akcjonariuszy powodują, że przed inwestycją trzeba dokładnie przeanalizować umowę konkretnej spółki, istniejące uprzywilejowania, zasady emisji kolejnych akcji, ograniczenia rozporządzania akcjami i sposób działania organów.
Drugim ograniczeniem jest brak możliwości dopuszczenia akcji PSA do obrotu zorganizowanego. PSA nie jest więc docelową formą dla spółki, która chce wejść na giełdę lub rynek NewConnect. Jeżeli rozwój biznesu prowadzi w tym kierunku, na odpowiednim etapie konieczne będzie przekształcenie w klasyczną spółkę akcyjną.
Trzecim czynnikiem pozostaje krótsza historia praktyki rynkowej. Przy standardowych inwestycjach w spółki z o.o. wiele mechanizmów transakcyjnych jest dobrze znanych i wielokrotnie przećwiczonych. W PSA te same cele można często osiągnąć bardziej elastycznie, ale wymaga to świadomego zaprojektowania dokumentacji.
Nie oznacza to, że inwestorzy unikają PSA. Bardziej precyzyjne jest stwierdzenie, że sama forma prawna nie zastępuje dobrze przygotowanej umowy inwestycyjnej i umowy spółki.
Dla kogo prosta spółka akcyjna ma sens w 2027 r.?
Po pięciu latach funkcjonowania PSA coraz mniej sensowne jest przedstawianie jej jako formy przeznaczonej wyłącznie dla startupów technologicznych. Kodeks spółek handlowych nie ogranicza jej do żadnej konkretnej branży, a w praktyce PSA może być wykorzystywana również w bardziej tradycyjnych biznesach.
Najwięcej argumentów za wyborem PSA pojawia się wtedy, gdy struktura właścicielska ma się zmieniać wraz z rozwojem przedsiębiorstwa. Dotyczy to projektów planujących pozyskiwanie inwestorów, przyznawanie akcji osobom kluczowym dla biznesu, różnicowanie praw akcjonariuszy albo wynagradzanie części founderów udziałem w przyszłej wartości spółki zamiast wyłącznie wynagrodzeniem pieniężnym.
PSA może być również interesująca tam, gdzie istotne jest wniesienie pracy lub usług jako wkładu oraz gdzie tradycyjny model zarządu nie odpowiada sposobowi współpracy founderów i inwestorów.
Mniej argumentów za PSA występuje natomiast w prostym biznesie operacyjnym z jednym lub kilkoma właścicielami, bez planowanych rund finansowania i bez potrzeby rozbudowywania struktury praw właścicielskich. W takiej sytuacji przewaga elastyczności PSA może mieć mniejsze znaczenie niż prostota wynikająca z powszechnej znajomości spółki z o.o.
Jeżeli wybór formy prawnej dopiero jest analizowany, warto zestawić obie konstrukcje przed podjęciem decyzji. Szczegółowe porównanie znajduje się w artykule„Prosta spółka akcyjna czy spółka z o.o. 2026 – co wybrać?”. Sam proces utworzenia PSA opisujemy natomiast w poradniku „Jak założyć Prostą Spółkę Akcyjną?”.
Pięć lat PSA – forma prawna, która znalazła swoją niszę
Po pięciu latach nie ma podstaw, aby mówić o zastąpieniu spółki z o.o. przez prostą spółkę akcyjną. Różnica skali nadal jest ogromna: na koniec 2025 r. GUS wykazywał 649,2 tys. spółek z o.o. i 3,8 tys. PSA.
Jednocześnie trudno uznać PSA za rozwiązanie, które nie przyjęło się na rynku. Od końca 2021 do końca 2025 r. liczba prostych spółek akcyjnych wzrosła z 392 do około 3,8 tys., czyli niemal dziesięciokrotnie. W tym samym okresie liczba spółek z o.o. wzrosła o około 30%, natomiast liczba klasycznych spółek akcyjnych i spółek komandytowych spadła.
Najważniejszym wnioskiem po pierwszych pięciu latach nie jest więc to, że PSA stała się najpopularniejszą formą prowadzenia biznesu. Dane wskazują raczej, że znalazła trwałe miejsce pomiędzy prostą i dobrze znaną konstrukcją spółki z o.o. a znacznie bardziej sformalizowaną spółką akcyjną.
Jej największą wartością pozostaje elastyczność: możliwość tworzenia akcji obejmowanych za pracę i usługi, brak klasycznego kapitału zakładowego, kapitał akcyjny od 1 zł oraz możliwość wykorzystania rady dyrektorów. Te rozwiązania nie są potrzebne każdemu przedsiębiorcy. Tam jednak, gdzie biznes opiera się na współpracy founderów, kapitale intelektualnym i kolejnych etapach pozyskiwania inwestorów, PSA może być rozwiązaniem wartym realnego rozważenia również w 2027 r.
Źródła
- Główny Urząd Statystyczny – kwartalne informacje o podmiotach gospodarki narodowej w rejestrze REGON za lata 2021-2026 (tablica „Proste spółki akcyjne wpisane w rejestrze REGON, deklarujące prowadzenie działalności”).
- Główny Urząd Statystyczny – „Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w rejestrze REGON, 2025 r.” (tablica 1: liczba podmiotów według form prawnych na 31 grudnia 2016-2025).
- Kodeks spółek handlowych – art. 300¹ i nast., w szczególności przepisy dotyczące kapitału akcyjnego, wkładów, organów i rejestru akcjonariuszy.
- Ministerstwo Rozwoju i Technologii – materiały dotyczące wprowadzenia i funkcjonowania prostej spółki akcyjnej.
